ఇస్మాయిల్ నిబద్ధ కవి కాదా? అనే వ్యాసానికి కొనసాగింపుగా ఇది వ్రాయటం జరుగుతున్నది. దీనికి ముందుగా కొన్ని వివరణలు, సంజాయిషీలు.
బొల్లోజుబాబా గారు అనని విషయాలని అన్నట్లుగా నేను వ్రాసినట్లు ఆయన అభియోగం చేసారు. ఇది కొంతవరకు సహేతుకమైన అభియోగమే. అయినప్పటికి, నా వివరణ ఇది.
బుడుగోయ్ గారి బ్లాగులో "నిబద్ధ, అనిబద్ధ" అన్న వర్గీకరణలు ప్రస్తావిస్తూ శ్రీశ్రీ, ఇస్మాయిల్ లకు అన్వయింపచేసింది ముందుగా బాబా గారే. దానికి సమర్ధింపుగా, అలా విమర్శకులు కూడా అన్నారని చెప్పడమే కాకుండా, ద్వా.నా.శాస్త్రి గారు కూడా వాడారు అని చెప్పింది బాబాగారే. ఆ విషయాన్నే, పరోక్షంగా ప్రస్తావించానని నా సంజాయిషి.
ఇక, భైరవభట్ల గారు ఇస్మాయిల్ కవిత్వంలోని సిద్ధాంతం మీద నేనో వ్యాసం వ్రాస్తే చదివిపెడతానన్నారు, ఏం పొడుస్తావో చూస్తాం అన్నట్లుగా :)) (సరదాకేలేండి). ప్రస్తుతానికి కాకపోయినా, "పొడి"చేస్తాననే హామీ ఇస్తున్నా.
* * *
సరే అసలు విషయానికి వద్దాం :
పాయింట్ నెం. ౧
నలుగురు అర్ధం చేసుకునే ఆంగ్ల భాషలో "నిబద్ధత" అన్న పదానికి అర్ధం కమిట్మెంట్ . ఇస్మాయిల్ అనిబద్ధ కవి అంటే, కమిట్మెంట్ లేని కవి అని అర్ధం! అంటే, "నిబద్ధత" అనే పదం ఎలా పెడార్ధాలు ఇస్తుందో కూడా తెలియకుండానే, మన విమర్శకులు, సమీక్షకులు ఇటువంటి పదప్రయోగంతో కవులను, కవిత్వాన్ని వర్గీకరించారన్న మాట!
ఆ దిక్కుమాలిన పద ప్రయోగాన్ని సమర్ధించుకుంటూ, "నిబద్ధతకు", "అనిబద్ధతకు" వాళ్ళిచ్చే తాత్పర్యం మరింత సిగ్గుచేటు. ఒక సిద్ధాంతానికో, లేదంటే ఒక వాదనకో కట్టుబడి వ్రాసే కవులందరూ నిబద్ధ కవులట. అలా ఏ సిద్ధాంతానికీ, వాదనకూ కట్టుబడని కవులందరూ అనిబద్ధ కవులట. తెలుగు పదాలకు అర్ధమే తెలుసుకోని ప్రబుద్ధులు చేసే వర్గీకరణకు వ్యాఖ్యానాలు వ్రాస్తూ చేసే సమర్ధింపులు కూడా. ఆపైన, "నిబద్ధత-అనిబద్ధత"లకు కొత్త పదాలు కనిపెట్టమని మనవి కూడా!
* * *
పాయింట్ నెం. ౨
సరే, మాట వరసకు "నిబద్ధ, అనిబద్ధ" కవిత్వాలను ఒప్పుకుందాం. అంటే, విమర్శకుల, సమీక్షకుల ప్రకారం కవిత్వం "నిబద్ధమైనా" అయ్యుండాలి, లేదంటే "అనిబద్ధమైనా" అయ్యుండాలి. ఈ రెంటిని మించిన "సర్వబద్ధ కవిత్వం" వ్రాసిన మొనగాడైన కవి తెలుగులో లేడన్న మాట. అలా లేడని ఎలా తీర్మానించారు అని అడగకూడదేమో! అడిగితే, మరో వ్యాసం వ్రాయమంటారు "సర్వబద్ధ కవిత్వం" అనే వర్గీకరణ గురించి :))
* * *
పాయింట్ నెం. ౩
వైయుక్తికమైన భావనను అక్షరరూపంలో పెట్టి సార్వత్రికం చేయగలగటం కవిత్వమనే విషయంలో బహుశా ఎవరికీ ఎట్టి విపత్తు లేదనే అనుకుంటాను. అటు శ్రీశ్రీ వ్రాసిన కవితలైనా, ఇటు ఇస్మాయిల్ వ్రాసిన కవితలైనా ఆ కోవకు చెందినవే అనటంలోనూ ఎటువంటి సందేహాలకూ తావు లేదనుకుంటాను. మరి, తన వైయుక్తికమైన భావనను ప్రకటించిన శ్రీశ్రీ కమ్యూనిజం అనే సిద్ధాంతం లేదా వాదనకు చెందిన కవిత్వమే వ్రాసారని ఎలా తీర్మానిస్తాం?
దారి పొడవునా గుండె నెత్తురులు "తర్పణ" చేస్తూ పదండి ముందుకు అన్నాడే కానీ, దారి పొడవునా గుండె నెత్తురుల "ధారలు" పోస్తూ అని అనలేదే? హరోం హర హర హరోం హర హర హరోం హరా అని అరవమన్నాడే. "తర్పణలు", "హరోం హర"లు, జగన్నాధ రథచక్రాలు, కలకత్తా కాళిక నాలుకలు, కమ్యూనిస్టు సిద్ధాంతాలేం కావు కదా?
వైయుక్తికమైన భావనను సార్వత్రికం చేయటానికే శ్రీశ్రీ కూడా ప్రయత్నించాడు కానీ కమ్యూనిజం అనే సామూహిక భావనను కాదు.
* * *
పాయింట్ నెం. ౪
మన విమర్శకులకు, సమీక్షకులకు ఉన్న ఓ దురలవాటు ఏమిటంటే, కవిత్వాన్ని కవిత్వంతో బేరీజు వేయటం కాకుండా, బైటి లక్షణాలను బట్టి విలువ కడతారు. అందుకు ఉదాహరణలుగా భావ కవిత్వమని, అనుభూతి కవిత్వమని, విప్లవ, దళిత, స్త్రీవాద కవిత్వమని ఇలా నానా రకాలుగా ఆయా కవిత్వాలకు విలువలు కట్టేసారు. నిజానికి, కవిత్వానికి భావం, అనుభూతి ప్రధానం. భావానుభూతులు లేకుండానే శ్రీశ్రీ కవిత్వం వ్రాసాడంటారా? మరి శ్రీశ్రీ విప్లవ కవి ఎందుకయ్యాడు?
దానికి బాబాగారు ఇచ్చే వివరణ కూడా హాస్యాస్పదం. శ్రీశ్రీ వ్రాసిన కవితల్లో అధిక శాతం విప్లవానికో, కమ్యూనిజానికో సంబంధించినవి కాబట్టి, ఆయన్ని ఆ గాటనే కట్టేయాలట! వీరి అభిప్రాయం ప్రకారం, శ్రీశ్రీ కవిత్వంలో భావం కన్నా, నినాదాలే ఉన్నాయని తీర్మానించేయొచ్చా? ఆ మాటకొస్తే, శ్రీశ్రీని "అభావ" కవి అని కూడా అనేయొచ్చేమో!
* * *
అలోక్ వాస్తవ్ గారు చెప్పినట్లు "కవిత్వమంటే ఇలా గుండ్రాయిలా ఉంటుంది" అని చెప్పలేం కదా అనేనెపంతో, ఇష్టం వచ్చింది వ్రాసి అదే కవిత్వమని మభ్యపెట్టటం ఎలా తప్పో, బాధ్యతారాహిత్యంతో, అవగాహనలేమితో, అకడమిక్ విశ్లేషణ పేరుతో చేసే ఈ దండుగమారి వర్గీకరణలు కూడా తప్పే. మహాకవులను కూడాఓ గాటన కట్టేద్దామనే సంకుచిత ధోరణి తెలుగు సాహిత్యానికి హానికరం .
